Toros Dağları’nda Adana’ya bağlı Saimbeyli ilçesi şehir merkezi ve Kirkot Vadisi’ndeki dağlar arasında 1920 yılına kadar varlığını sürdüren ve yakılarak yok edilen Haçin şehrinde 7 katlı binaların bulunduğu ortaya çıktı.
Adanalı Tarihçi Cezmi Yurtsever’in Osmanlı arşiv belgelerinde yaptığı araştırmada, Haçin şehrinin nüfusunun aynı dönemde Çukurova’nın en büyük şehri olan Adana’ya yakın olduğu tespit edildi.
Cezmi Yurtsever, Osmanlı Arşivi’nde 1530-1920 yıllarını kapsayan döneme ilişkin belgeler üzerinde yaptığı araştırmada, Haçin’in, Adana Vilayeti’nin Kozan Sancağı’na bağlı kazası olduğunu kaydederek, “1900’lü yılların başlarında Adana’da 25 bin kadar nüfus vardı. Aynı oranda nüfus da Haçin’de bulunuyordu. Haçin’e ABD’den gelen Asador adındaki Mimar, New York gökdelenlerini örnek alarak 7 katlı bir bina bile yapmış. Haçin’de, ABD’li misyonerler bir istihbarat merkezi de oluşturmuş” dedi.
Haçin şehri ile İngiltere Kraliçesi Victoria’nın yakından ilgilendiğini anlatan Yurtsever, “Haçin gözde bir şehirmiş. Osmanlı’yı içten yıkmak için desteklenen Ermeni isyanlarında Lord Bryca’a özel görev verilmiş. Haçin ile ilgili ortaya çıkan belgelere göre İngiltere Kraliçesi Victoria’nın bilgisi dahilinde Çukurova ve Doğu Anadolu’yu içine alan Ermenistan Devleti’nin kurulması için Ermeni Hınçak örgütünün lider kadrosu Haçin Ermenilerinden seçilmiş. Haçin’in tarihini aydınlatan belgelere göre 1890’lı yıllarda yaşanan Diyarbakır Sason ve Maraş Zeytun isyanlarının liderlerinin de Haçin Ermenilerinden olduğu ortaya çıkıyor” diye konuştu.
www.lobisav.org
Kaynak: AVİM-14.07.2010